Bölgede dengeleri değiştirecek hamle: Suriye, Mekke Savunma İttifakı’na mı katılıyor?

Spot: Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın 7 Ağustos’ta Mekke’de oluşturduğu savunma mekanizması, Suriye’nin olası katılımıyla yeni bir boyut kazanabilir. Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani’nin 19 Ağustos’ta Pakistan’da yaptığı açıklamalar, İsrail’de ittifakın genişleme ihtimaline ilişkin güvenlik değerlendirmelerini yeniden gündeme taşıdı.

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ı aynı savunma çerçevesinde buluşturan Mekke merkezli anlaşma, kuruluşundan kısa süre sonra bölgesel dengeler açısından tartışılmaya başlandı.

Anlaşmanın dikkat çeken hükümlerinden biri, taraflardan herhangi birine yönelik saldırının diğer üyeler tarafından da ortak bir saldırı olarak değerlendirilmesini öngören karşılıklı savunma yaklaşımı oldu. Üç ülke ise mekanizmanın belirli bir devleti hedef almak amacıyla kurulmadığını ve temel amacın savunma ile caydırıcılık olduğunu açıkladı.

Gözler şimdi Şam'ın vereceği kararda

İttifakın geleceğine ilişkin tartışmayı büyüten gelişme Suriye'den geldi.

Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani, 19 Ağustos'ta Pakistan ziyareti sırasında ülkesinin Mekke Savunma İttifakı'na katılma ihtimalini değerlendirdiğini ve konunun incelendiğini açıkladı.

Henüz Suriye'nin üyeliğine ilişkin alınmış kesin bir karar bulunmuyor. Ancak Şam'ın olası katılımı, mevcut bölgesel güvenlik hesaplarının yeniden yapılmasına yol açabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

İsrail basınında Suriye senaryosu

İsrail medyasında yer alan değerlendirmelerde, Suriye'nin ittifaka dahil olmasının Tel Aviv açısından özellikle dikkat edilmesi gereken bir gelişme olacağı ileri sürüldü.

Bu değerlendirmelerin merkezinde Suriye'nin mevcut güvenlik durumu bulunuyor. İsrail'in Suriye topraklarında gerçekleştirdiği operasyonlar ve bölgedeki askeri varlığı dikkate alındığında, Şam'ın Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'la oluşturulacak daha geniş bir savunma çerçevesine girmesinin caydırıcılık hesabını değiştirebileceği yorumları yapılıyor.

Başka bir ifadeyle, bugün üç ülkeden oluşan yapı yarın dört ülkeye çıkarsa mesele yalnızca yeni bir imza olmaktan çıkabilir. Bölgedeki askeri ve siyasi aktörlerin birbirlerinin hamlelerini hesaplama biçimi de değişebilir.

Suriye açısından askeri destek beklentisi

İsrail basınında aktarılan Suriyeli uzman görüşlerinde, Şam'ın anlaşmaya katılmasının ülkenin güvenlik kapasitesini güçlendirebileceği savunuldu.

Özellikle İsrail'le yaşanan gerilim göz önüne alındığında, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan gibi üç farklı kapasiteye sahip ülkenin bulunduğu bir savunma mekanizmasına dahil olmak, Suriye açısından ilave bir caydırıcılık unsuru oluşturabilir.

Ancak bunun gerçekleşmesi için öncelikle Şam yönetiminin siyasi kararını netleştirmesi gerekiyor.

Türkiye'nin konumu neden öne çıkıyor?

Suriye'nin olası üyeliği tartışılırken Türkiye'nin pozisyonu da ayrı bir önem taşıyor.

Ankara, hem Suriye ile doğrudan sınır paylaşması hem de Mekke Savunma İttifakı'nın mevcut üyelerinden biri olması nedeniyle olası genişleme sürecinde kritik aktörlerden biri olarak görülüyor.

İsrail basınındaki değerlendirmelerde de Türkiye'nin tutumunun, Riyad ve İslamabad'ın yaklaşımıyla birlikte ittifakın geleceğinde belirleyici olabileceği ifade edildi.

Tel Aviv'de asıl endişe ittifakın büyümesi

İsrail açısından tartışmanın temel noktası yalnızca Suriye'nin üyeliği değil, Mekke merkezli savunma yapısının zaman içinde başka ülkelere de açılma ihtimali.

Şam'ın katılımı gerçekleşirse Türkiye, Suudi Arabistan, Pakistan ve Suriye aynı güvenlik mekanizmasının içerisinde yer alacak. Bu durum, özellikle Suriye sahasında yaşanan askeri gelişmeler nedeniyle Tel Aviv'in bölgesel risk hesaplarını yeniden değerlendirmesine neden olabilir.

İsrail medyasında ayrıca Türkiye ile İsrail arasındaki gerilimin yükseldiği bir dönemde yeni askeri gerilim alanlarının ortaya çıkmasının önlenmesi gerektiği yönünde değerlendirmeler yapıldı. Tel Aviv yönetimine, bölgesel tansiyonu daha fazla yükseltebilecek adımlardan kaçınması çağrısı da bu çerçevede gündeme geldi.

Şimdilik Mekke Savunma İttifakı üç ülkeden oluşuyor. Suriye'nin bu yapıya katılıp katılmayacağı ise Şam yönetiminin yapacağı değerlendirmelerin ardından netleşecek.